Met een zaal vol risk- en insurancemanagers, verzekeraars, makelaars, experts en andere professionals die dagelijks gewend zijn risico’s te analyseren en rationele afwegingen te maken, leek het publiek tijdens het NARIM-congres goed voorbereid op een sessie over besluitvorming. Totdat keynotesprekers Joep van Deudekom en Rob Urgert het podium betraden. Binnen een paar minuten bleek dat zelfs de meest ervaren professionals zich verrassend eenvoudig laten beïnvloeden. En daar genoten de twee zichtbaar van.
Keynotespeakers Joep van Deudekom (l.) en Rob Urgert (r.) (fotografie Valk Visual Media, Riechelle van der Valk)
Zelfs Frank de Boer bleek invloedrijk
Het hoogtepunt van de sessie was misschien wel het experiment rondom Frank de Boer. Zonder dat de zaal het doorhad, hadden de sprekers subliminale beïnvloeding zijn naam gedurende de presentatie subtiel verwerkt in beelden, teksten en details op slides. Toen vervolgens de vraag werd gesteld wie men zou redden uit een brandend huis — een baby of Frank de Boer — bleek toch nog een deel van de zaal plots warme gevoelens voor de oud-voetballer te hebben ontwikkeld. Onbewuste beïnvloeding in actie.
Gelukkig kunnen we alles achteraf verklaren
Tussen alle humor door zat echter een serieuze boodschap. Volgens Joep en Rob zijn emoties, context en cognitieve biases veel bepalender voor onze keuzes dan we zelf denken. Zelfs professionals die dagelijks risico’s beoordelen, blijken verre van volledig rationeel te handelen. Troebel denken volgt volgens het tweetal met name uit zelfoverschatting, groepsdruk en angst.
Gelukkig eindigde de sessie hoopvol. Want hoewel ons brein voortdurend sluiproutes neemt, is bewustwording volgens Joep en Rob de eerste stap naar betere en autonomere beslissingen. Al helpt het daarbij wel dat mensen beschikken over een krachtig psychologisch mechanisme: motivated reasoning. Oftewel: het talent om achteraf altijd weer uit te leggen waarom onze keuzes eigenlijk best logisch waren.
En eerlijk is eerlijk: na een uur lachen om hun eigen denkfouten voelden de deelnemers zich daar waarschijnlijk opvallend comfortabel bij.